Tôi phụ trách đào tạo nhân viên mới cho team Sales. Mỗi đợt tuyển dụng đều dùng chung một bài quiz 12 câu về kỹ năng chăm sóc khách hàng, làm trên Google Forms, gửi link, mất chừng mười phút để hoàn thành.
Vậy mà chỉ 45% nhân viên mới hoàn thành. Đa số mở link, trả lời được ba bốn câu rồi âm thầm tắt tab.
Tôi đã ngừng đổ lỗi cho nội dung câu hỏi và bắt đầu nghi ngờ cái format. Tôi giữ nguyên cả 12 câu hỏi, không cắt, không đơn giản hóa gì cả, chỉ chuyển chúng thành một game có cốt truyện ngắn. Hai tuần sau, tỷ lệ hoàn thành lên đến 78%.
Dưới đây là cách tôi làm, mất đúng 3 giờ đồng hồ, không cần phải biết code.
Vì Sao Quiz Thường Thất Bại (Kể Cả Quiz Có Hay Thế Nào)
Làm quiz giống như đang làm một nhiệm vụ bắt buộc. Chơi game lại giống như một lựa chọn. Chỉ một thay đổi nhỏ trong cách nhìn nhận đó thôi cũng chính là bản chất của học qua trò chơi (game-based learning).
Mục tiêu không phải làm nội dung dễ hơn. Mục tiêu là khiến người ta thật sự muốn làm cho xong.
Bối Cảnh: Đào Tạo Nhân Viên Mới
Tôi đang xây module “Kỹ Năng Chăm Sóc Khách Hàng Cơ Bản” cho nhân viên mới. 12 câu hỏi, chia đều 4 nhóm kỹ năng: Giao tiếp, Xử lý tình huống, Kiến thức sản phẩm và Thái độ làm việc. Đối tượng là các bạn 22 đến 30 tuổi, suốt ngày dán mắt vào điện thoại, và rất dễ chán khi phải điền thêm một cái form nữa.
Tôi giữ nguyên từng câu hỏi. Chỉ là bọc chúng trong một câu chuyện.
Quy Trình 3 Tiếng
Tiếng thứ 1: Viết Kịch Bản Như Truyện Tranh, Không Phải Slide Đào Tạo
Tôi chọn một bối cảnh đơn giản: hôm nay là ngày đầu đi làm, và bạn phải chứng minh năng lực với 4 người “mentor” để chính thức trở thành nhân viên.
- Mentor 1 (Trưởng phòng CSKH) phụ trách câu hỏi về Giao tiếp
- Mentor 2 (Cố vấn cấp cao) phụ trách câu hỏi về Xử lý tình huống
- Mentor 3 (Chuyên viên sản phẩm) phụ trách câu hỏi về Kiến thức sản phẩm
- Mentor 4 (CEO) phụ trách câu hỏi về Thái độ làm việc
Bí quyết là coi mỗi checkpoint như một khung truyện tranh, chứ không phải một slide đào tạo. Đừng giải thích bài học, hãy để nó diễn ra trước mắt người chơi. Mentor chào người chơi bằng một câu thoại, phản ứng lại câu trả lời bằng biểu cảm hoặc một câu bình luận ngắn, và bài học tự nhiên “ngấm” qua chính đoạn tương tác đó, chứ không phải qua một đoạn văn giải thích bên dưới. Mỗi câu thoại giữ dưới 3 câu. Người chơi đến để chơi, không phải để đọc cẩm nang.
Tiếng thứ 2: Dựng Game Trên Octokit
Đây là lúc phần “không cần code” phát huy tác dụng.
1. Dựng bối cảnh (10 phút): chọn background, thêm màu thương hiệu, đặt tên game.
2. Đưa nhân vật NPC vào (15 phút): mỗi mentor là một nhân vật tự giới thiệu bản thân, nói rõ sắp kiểm tra gì, và phản ứng lại sau khi người chơi trả lời. Dùng thư viện avatar miễn phí là đủ. Upload dạng PNG và cho mỗi nhân vật một câu thoại thể hiện cá tính riêng, đừng chỉ gắn mỗi cái tên.
3. Biến mỗi câu hỏi thành một thử thách (50 phút): đây là phần quan trọng nhất. Đừng gọi là “Câu 4”, hãy gọi đó là một thử thách mà người chơi phải vượt qua ngay tại chỗ. Mentor đưa ra thử thách trong vai diễn của mình, người chơi trả lời ngay trong bối cảnh đó, và bài học được củng cố tức thì qua phản ứng của mentor, dù đúng hay sai. Copy nguyên câu hỏi cũ vào và đánh dấu đáp án đúng. Mất khoảng 2 phút mỗi câu.
4. Thiết kế màn hình chiến thắng (15 phút): một lời chúc mừng kèm nút “Tải Chứng Chỉ”.
Tiếng thứ 3: Test Và Publish
Tự chơi thử game của mình trước. Tôi phát hiện ra hai lỗi theo cách này: một câu hỏi gây hiểu lầm, và một font chữ bị lỗi trên mobile. Sửa xong, gửi link unlisted cho vài đồng nghiệp, sửa tiếp những gì họ chỉ ra, rồi mới publish.
Kết Quả Sau 2 Tuần
| Chỉ số | Google Form | Game (Octokit) |
|---|---|---|
| Tỷ lệ hoàn thành | 45% | 78% |
| Thời gian trung bình | 4 phút | 9 phút |
| Điểm trung bình | 72% | 81% |
| Sẵn sàng giới thiệu | không đo | 87% |
Cùng một bộ câu hỏi. Điểm cao hơn hẳn. Tôi cho rằng khi một thử thách đến từ một mentor trong bối cảnh câu chuyện, người chơi sẽ chậm lại và thực sự suy nghĩ, thay vì bấm đại đáp án nhanh nhất họ thấy.
4 Điều Nhắn Nhủ Với Bất Kỳ Ai Định Thử Làm Game
- Câu chuyện không cần phức tạp. “Ngày đầu đi làm” là đủ để người ta quan tâm rồi.
- Thoại càng ngắn càng tốt. Tối đa 3 câu. Người chơi muốn chơi, không muốn đọc.
- Phần thưởng nhỏ vẫn có tác dụng. Một huy hiệu sau mỗi checkpoint đủ để giữ chân người chơi đi tiếp.
- Một cái chứng chỉ đơn giản cũng đáng giá. Nhiều người tự chia sẻ chứng chỉ của mình vào group chat mà tôi không cần nhắc.
Không Chỉ Dừng Ở Đào Tạo Nhân Viên
Cách làm này cũng áp dụng tốt cho những lĩnh vực khác.
Giáo viên có thể biến một bài kiểm tra thành một nhiệm vụ khám phá thay vì chỉ là một tờ đề. Người tổ chức sự kiện có thể dùng một game ngắn để giới thiệu diễn giả hay thương hiệu trong lúc khách chờ đợi. Marketer có thể áp dụng đúng cơ chế này cho quiz sản phẩm và các chiến dịch thu thập lead.
Câu Hỏi Thường Gặp
Tôi có thể dùng lại câu hỏi quiz cũ không? Được. Chỉ cần dán thẳng vào các slide quiz và đánh dấu đáp án đúng.
Octokit có theo dõi kết quả không? Có. Hệ thống ghi lại điểm số, tỷ lệ hoàn thành, lịch sử trả lời, và bạn có thể xuất tất cả ra file CSV.
Tôi không biết thiết kế, có làm được đẹp không? Được. Thư viện avatar và background miễn phí của Octokit đáp ứng phần lớn nhu cầu. Có đầu tư thêm thì tốt, nhưng không bắt buộc để launch.
Có chơi được trên điện thoại không? Có, chơi thẳng trên trình duyệt, không cần cài app.
Bắt đầu tạo game miễn phí tại octokit.co. Không cần biết code, không cần biết thiết kế.
Trở lại
